De Songwriting Podcast
AI vs. De Songwriter
“Of je vraagt ChatGPT om hulp! Kost niks, en er komt geen writerscamp aan te pas!” reageerde iemand op mijn vlog over een Songwriting workshop van eerder die week. Als ergens mijn nekharen van overeind gaan staan, is het wel de achteloosheid waarmee ‘de gewone mens’ zijn creativiteit overboord gooit. There, I said it. Dit vraagt natuurlijk om nuance, daarom vandaag een stuk over wat AI betekent voor de muziekindustrie èn voor onze eigen creativiteit (dat is namelijk niet hetzelfde).
Na een succesvolle pilot vorig jaar was het een no brainer: de Zomer Schrijfsessies moesten terugkomen. Je kunt er hier alles over lezen:
https://www.annevandammemusic.com/zomer-schrijfsessies/
Luister deze aflevering van De Songwriting Podcast:
Deze band bestaat niet
Misschien heb je ‘ze’ al voorbij horen komen: The Velvet Sundown. Naar ‘eigen’ zeggen een synthetisch muziekproject geboren uit menselijke input, uitgevoerd door artifical intelligence. Compleet met bandfoto en al. Met 1,4 miljoen luisteraars per maand is het niet perse een kleine vis in de toch al overspoelde Spotify-zee. Ergens vind ik het grappig en knap dat computers (hoe oud klink ik nu?) dit kunnen. Het is indrukwekkend dat technologie zo ver is gekomen dat het zelf dingen kan maken en het ook nog eens ergens naar klinkt. Maar zijn er niet 100 andere dingen waar we AI liever voor zouden willen inzetten? Een quote van schrijver Joanna Maciejewska hierover ging viral: “I want AI to do the laundry and the dishes so that I can do art and writing, not for AI to do my art and writing so I can do the laundry and dishes.” Een pleidooi dus om AI de vervelende taken in het leven te laten overnemen, en niet het werk waar wij onze identiteit aan ontlenen.
Waarom zou je dat doen?
Om met de woorden van singer-songwriter Nielson (hij is wel van vlees en bloed) te spreken: waarom zou je dat doen? Wat voor nut heeft het een digitale band te laten ontstaan en die muziek uit te laten brengen? Los van mijn eerste, misschien naïeve gedachte dat het cool/kicken/gaaf is, is de grote reden… Geld. Wist je dat van alles wat Spotify verdient 70% naar rechthebbenden gaat? 30% blijft bij Spotify zelf voor de infrastructuur en andere kosten die het bedrijf maakt. De 70% die overblijft is nog op te delen in masterrechten (degene die de opname heeft gefinancierd) voor ongeveer 80% en compositierechten (degene die het liedje geschreven heeft) voor ongeveer 20%. De songwriters (degenen die de geestescreatie werkelijk hebben gemaakt!) krijgen dus al het kleinste deel van de taart. Het is om deze reden dat bijvoorbeeld Taylor Swift en All Time Low hun oude hits opnieuw hebben opgenomen: ze wilden zelf mastereigenaar zijn. Eerdere opnames waren door iemand anders gefinancierd en die speler bleef daar dus veel geld aan verdienen. Wat heeft AI hier nu mee te maken? Er kunnen geen auteursrechten ontleent worden aan werk dat gemaakt is door AI (hoe is dat te controleren?), maar masterrechten wel. Dat gecombineerd met een hoge output (AI wordt niet moe hè, die kan gewoon blijven schrijven) zorgt voor een stabiele geldstroom. Er zijn ook theorieën dat Spotify zelf AI muziek zou maken en uitbrengen, zodat het voor zichzelf geld genereert. Ik weet niet of dat waar is, maar het zou me niet verbazen.
Kan jij nog rekenen zonder rekenmachine?
Ik moet bekennen dat ik af en toe behoorlijk lang moet nadenken over simpele rekensommen. De tafels die ik op de basisschool uit mijn hoofd kende, zijn inmiddels rudimentaire kennis geworden. De hele wereld heeft een rekenmachine in zijn broekzak en ik weet niet of het wel eens getest is (ongetwijfeld), maar het lijkt me dat we collectief minder goeie rekenskills hebben dan 30 jaar geleden. Hoe zit dat met onze creativiteit? Een onderwijssysteem dat ons vooral klaarstoomt om een zo goed mogelijke consument te worden heeft een negatief effect op ons zelf creërend vermogen. Ik zie het iedere keer weer als ik workshops geef: de meeste volwassenen hebben veel meer moeite met iets maken of verzinnen dan kinderen. Ergens leren we het af om te proberen, te oefenen en simpelweg te spelen.
Wat is het nut van creativiteit?
Nog steeds wordt er geknipt in de budgetten voor kunst en cultuur. Het lijkt geen economische waarde te hebben. Los van dat dat niet waar is (de creatieve industrie maakt echt een significant deel uit van het BNP, maar ik heb de cijfers even niet bij de hand), vergeten we hierin de maatschappelijke en individuele waarde van muziek, kunst en andere creatieve uitingen. Laten we de songwriting workshop uit de eerste alinea als voorbeeld nemen. Ik gaf de workshop voor een bedrijf waarvan de collega die normaal de afscheidsliedjes schreef nu zelf afscheid ging nemen. Zijn team wilde natuurlijk graag iets voor hem terugdoen. Ik begon met een gezamenlijke warming up waar mensen naast het lachen, gieren en brullen ook echt even buiten hun comfortzone moesten. In groepjes werkten ze vervolgens aan hun eigen coupletten. Ze stoeiden zelf met de woorden. Ze vroegen misschien ChatGPT om hulp, maar waren vooral zelf aan het brainstormen en proberen. Het resultaat was een hartverwarmend optreden met zelfgeschreven liedjes èn een middag om niet snel te vergeten. ChatGPT in 1 minuut een song laten schrijven heeft simpelweg niet deze gezelligheid, zelfontwikkeling, verbreding en verbroedering als resultaat
AI gebruiken als gereedschap
We kunnen er natuurlijk niet omheen dat AI hier is om te blijven en dat het een steeds grotere rol in onze samenleving gaat krijgen. Ik ben er niet bang voor. Ik kies ervoor om het positief te bekijken, ondanks het ondankbare gevoel dat AI getraind wordt met de kunst van miljoenen levende kunstenaars die daar geen cent voor terug zien. Er zijn zoveel dingen die het kan oplossen zodat wij mensen juist meer tijd krijgen voor het doen van menselijke dingen, daar hou ik me aan vast. Ik verdien toch al nauwelijks iets aan Spotify. Dat ligt niet aan AI, maar aan de systemen binnen de muziekindustrie en de grote spelers die het voor het zeggen hebben. Dus ik heb hoop. Dat AI een stuk gereedschap wordt wat ons helpt. Laat het mijn onkruid wieden, spammailtjes nog beter filteren, spinnen buiten zetten en de was doen. Maar laat mij schrijven. Laat het menszijn maar aan mij over.
